اعسار از هزینه دادرسی

طرح دادخواست در مراجع قضایی (اعم از دادگاه، شورای حل اختلاف و…) مستلزم پرداخت هزینه دادرسی است. در غیر این صورت، دادخواست ناقص بوده و در صورت عدم رفع آن، دادخواست رد خواهد شد. مگر این که خواهان هنگام طرح دادخواست خود علاوه بر خواسته اصلی، در ستون خواسته اعسار از هزینه دادرسی را نیز مطرح کند یا به موجب دادخواست جداگانه.  در این صورت مدیر دفتر شعبه مجاز به صدور اخطاریه رفع نقص بابت پرداخت هزینه دادرسی نبوده و باید پرونده در صورت کامل بودن از جهات دیگر جهت رسیدگی به خواسته اعسار به نظر قاضی شعبه برسد.

دادخواست اعسار را در پاسخ به اخطاریه رفع نقص و در مهلت مقرر نیز می توان مطرح کرد. به عنوان مثال اگر خواهان تصور می کرده هزینه دادرسی ۵۰ هزار تومان بوده و با این تصور طرح دعوا کرده اما مدیر دفتر به دلیل این که هزینه دادرسی به درستی پرداخت نشده، اخطاریه رفع نقص بفرستد، خواهان می تواند در مهلت مقرر در اخطاریه دادخواست اعسار تقدیم کند.

در تمامی این صور دادگاه موظف است قبل از هر اقدام دیگری با تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین تکلیف ادعای اعسار را روشن کند و در نهایت یا حکم به اعسار خواهان صادر خواهد کرد که نوبت به رسیدگی به خواسته اصلی خواهان خواهد رسید یا ادعای اعسار را رد کرده و بعد از قطعی شدن آن، اخطار رفع نقص برای خواهان ارسال خواهد شد تا در صورت پرداخت هزینه دادرسی پرونده به جریان بیفتد و در غیر این صورت دادخواست رد می شود.

مرجع صالح

در رسیدگی به دادخواست اعسار از هزینه دادرسی در مرحله بدوی، مرجع صالح همان مرجعی است که دادخواست اصلی در آن طرح می شود و در مرحله تجدیدنظر خواهی اگر تجدیدنظرخواه مدعی اعسار باشد، دادگاهی که حکم بدوی را صادر کرده، در مورد اعسار نیز حکم مقتضی را صادر خواهد کرد و بعدا پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال خواهد شد. در مرحله فرجام خواهی نیز دادگاهی که رای موضوع فرجام را صادر کرده صلاحیت رسیدگی به دعوای اعسار را دارد.

قابل اعتراض بودن حکم اعسار

با توجه به این که دعوای اعسار دعوای غیر مالی محسوب می شود، حکم صادره در خصوص آن قابل تجدید نظر است.

ادعای اعسار در دعاوی خانوادگی

به موجب ماده ۵ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، در صورت عدم تمکن مالی هر یک از اصحاب دعوا، دادگاه می تواند پس از احراز مراتب و با توجه به اوضاع و احوال، وی را از پرداخت هزینه دادرسی و سایر هزینه ها معاف یا پرداخت آن را به زمان اجرای حکم موکول کند.

شرایط استشهادیه

اگر دلیل مدعی اعسار، استشهادیه ای باشد که ضمیمه پرونده شده است، این استشهادیه باید دارای شرایطی باشد. استشهادیه باید توسط حداقل دو نفر امضا شود. آدرس هر دو معلوم باشد. حتما باید در مورد منشأ اطلاعات خود درباره وضعیت مالی مدعی توضیح دهند و مشخصات و شغل خواهان را بنویسند. میزان درآمد و وسیله امرار معاش وی را معین کنند. به علاوه مبلغ هزینه دادرسی که تقاضای معافیت از آن شده را در استشهادیه ذکر کنند.

اگر استشهادیه وفق شرایط تنظیم شود، دعوت از شهود لازم نیست، اما اگر دادگاه حضور شهود را ضروری بداند، به مدعی اخطار می شود که شهود خود را در وقت مقرر حاضر کند.

نکاتی در مورد اعسار از هزینه دادرسی

  1. اگر مدعی اعسار در مرحله بدوی ادعای اعسار کند و ادعای وی پذیرفته شود، این حکم در مرحله تجدیدنظر خواهی و فرجام خواهی نیز پذیرفته می شود.
  2. اگر ادعای اعسار در مرحله بدوی رد شود، مدعی می تواند در مرحله تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی مجددا دعوای اعسار را مطرح کند.
  3. ادعای اعسار از اشخاص تاجر یا شرکت های تجاری پذیرفته نمی شود. در این گونه موارد باید اعلام ورشکستگی صورت بگیرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *