ورشکستگی، افلاس و اعسار

ورشکستگی در زبان فارسی به معنای از دست دادن سرمایه و ورشکسته کسی است که سرمایه و مال خود را از دست داده و به لحاظ مالی ناتوان شده است.

در اصطلاح حقوقی، ورشکستگی وضعیت تاجر یا شرکت تجاری است که توانایی پرداخت دیون خود را از دست می دهد.

در خصوص ناتوانی مالی و عجز از پرداخت، در حقوق ایران، دو تاسیس اعسار و افلاس قابل مقایسه با ورشکستگی می باشند. البته قواعد و مقررات نهاد افلاس به جز در برخی احکام فرعی آن در حال حاضر به دلیل نسخ قوانین مربوطه در حقوق موضوعه ایران جاری نیست.

افلاس مانند توقف و ورشکستگی نوعی عجز و ناتوانی در پرداخت است اما می توان گفت از لحاظ مصداقی، نسبت میان این دو عموم و خصوص من وجه است. وجه اشتراک این دو موردی است که شخص مدیون در تادیه دیون خود متوقف شده و مجموع دیونش بیشتر از مجموع دارایی اوست. این وضعیت هم مصداق توقف و هم مصداق افلاس است.

اما دو وجه افتراق این دو عبارت است از موردی که شخص مدیون فعلا در پرداخت دیون خود ناتوان و متوقف شده، اگر چه مجموع دارایی مثبت او در مقابل دیون وی کفایت می کند. این وضعیت در حقوق موضوعه توقف تلقی می شود اما افلاس در مفهوم مصطلح آن محسوب نمی شود.

و موردی که تاجری علی رغم آن که مجموع دارایی اش کمتر از مجموع دیون اوست، اما به واسطه داشتن اعتبار و دریافت کمک های بلا عوض یا معوض می تواند دیون سر رسید شده خود را بپردازد و از توقف خود جلوگیری کند. این وضعیت مصداق افلاس محسوب می شود اما توقف رخ نمی دهد.

اما اعسار وضعیت کسی است که به دلیل نداشتن مالی جز مستثنیات دین، قادر به تادیه دیون خود نباشد. بنابراین اعسار نیز همانند ورشکستگی ناتوانی و عجز در پرداخت است، اما اولا صرف ناتوانی فعلی در پرداخت کافی نیست و عدم کفایت دارایی یا عدم دسترسی به دارایی شرط تحقق اعسار است؛

ثانیا دادخواست اعسار از تجار و اشخاص حقوقی پذیرفته نمی شود؛

ثالثا حق اقامه دعوای انفرادی هر یک از طلبکاران علیه بدهکار معسر از بین نمی رود و بدهکار معسر نیز شخصا حق اقامه دعوی و دفاع در مقابل دعاوی مطروحه را دارد.

رابعا صدور حکم اعسار موجب حجر و منع مداخله بدهکار مدعی اعسار نیست و نتیجه آن دادن مهلت به مدیون خواهد بود تا در صورت گشایش دیون خود را یکجا یا به اقساط پرداخت کند.

خامسا برای اجرای مقررات تصفیه امور ورشکستگی مرجع خاصی پیش بینی شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *